Gastroskopia trwa zwykle kilkanaście minut, ale dla osoby z silnym odruchem wymiotnym nawet tak krótkie badanie może wydawać się niezwykle trudne. Niektórzy pacjenci od zawsze obawiają się momentu wprowadzenia endoskopu do gardła, inni mają za sobą nieprzyjemne doświadczenia z wcześniejszej gastroskopii. Zdarza się, że z tego powodu odkładają diagnostykę mimo utrzymujących się niepokojących dolegliwości.
Gastroskopia w znieczuleniu może być rozwiązaniem dla osób, które źle tolerują badanie wykonywane w pełnej świadomości. Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent powinien otrzymać znieczulenie ogólne. Wybór metody zależy od stanu zdrowia, wskazań do badania oraz oceny anestezjologa.
Przed ustaleniem terminu dobrze wiedzieć, czym różni się znieczulenie miejscowe od sedacji i znieczulenia ogólnego, które leki stałe trzeba zgłosić lekarzowi i dlaczego po badaniu w znieczuleniu dożylnym nie można samodzielnie prowadzić samochodu.
Gastroskopia w znieczuleniu. Czym różni się sedacja od znieczulenia ogólnego?
Sedacja zmniejsza świadomość i reakcję na bodźce, natomiast znieczulenie ogólne powoduje utratę świadomości. Obie metody wykorzystują leki działające na ośrodkowy układ nerwowy, ale różnią się głębokością znieczulenia oraz sposobem kontrolowania pacjenta.
W przypadku sedacji płytkiej pacjent pozostaje w kontakcie z personelem i reaguje na polecenia. Przy sedacji głębokiej reakcje są znacznie ograniczone, a utrzymanie drożności dróg oddechowych może wymagać pomocy. Podczas znieczulenia ogólnego pacjent jest nieświadomy, a anestezjolog zapewnia odpowiednie warunki oddychania i monitoruje funkcje życiowe.
W Medin Klinice pacjent może wybrać gastroskopię ze znieczuleniem miejscowym gardła albo znieczuleniem ogólnym dożylnym, określanym jako TIVA (total intravenous anaesthesia).
Znieczulenie miejscowe gardła polega na zastosowaniu preparatu ograniczającego czucie w tej okolicy. Pacjent pozostaje przytomny, samodzielnie oddycha i może współpracować z lekarzem. Mimo znieczulenia kontakt endoskopu z gardłem może czasami wywoływać odruch wymiotny.
Znieczulenie ogólne dożylne polega na podaniu leków przez wenflon. Pacjent zasypia przed rozpoczęciem gastroskopii i nie jest świadomy jej przebiegu. Po zakończeniu badania pozostaje pod obserwacją do czasu odpowiedniego wybudzenia.
Samo nasilenie lęku nie przesądza jeszcze o wyborze metody. Znaczenie mają również choroby współistniejące, wcześniejsze problemy podczas znieczulenia i możliwość bezpiecznego przeprowadzenia procedury.
Jak wygląda kwalifikacja do znieczulenia i o jakich lekach trzeba powiedzieć lekarzowi?
Przed znieczuleniem ogólnym konieczna jest ocena anestezjologiczna. Lekarz ustala, czy planowana metoda jest odpowiednia dla pacjenta i czy potrzebne są dodatkowe środki ostrożności.
Podczas wywiadu należy poinformować o chorobach serca i płuc, cukrzycy, obturacyjnym bezdechu sennym, alergiach oraz wcześniejszych operacjach. Istotne są także powikłania występujące podczas poprzednich znieczuleń, na przykład trudności z oddychaniem lub nasilone nudności i wymioty po zabiegu.
Osobną częścią kwalifikacji jest omówienie przyjmowanych leków. Dotyczy to również preparatów stosowanych doraźnie i suplementów.
Szczególnej uwagi wymagają trzy grupy leków:
- –Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe, m.in. apiksaban, rywaroksaban, warfaryna i klopidogrel. Diagnostyczna gastroskopia, również z pobraniem standardowych wycinków, jest zaliczana do procedur o niskim ryzyku krwawienia. Nie oznacza to jednak, że sposób przyjmowania wszystkich leków pozostaje bez zmian. Postępowanie zależy od konkretnego preparatu i ryzyka zakrzepowego pacjenta.
- –Leki stosowane w cukrzycy, zwłaszcza insulina. Pozostawanie na czczo może wymagać zmiany sposobu ich przyjmowania, aby ograniczyć ryzyko hipoglikemii, czyli nadmiernego spadku stężenia glukozy we krwi.
- –Leki stosowane w leczeniu cukrzycy i otyłości, takie jak semaglutyd czy tirzepatyd. Mogą spowalniać opróżnianie żołądka. Ma to znaczenie podczas znieczulenia, ponieważ zalegająca treść pokarmowa zwiększa ryzyko zachłyśnięcia. Zalecenia podkreślają jednak, że nie każdy pacjent musi odstawiać te leki. Decyzję podejmuje się indywidualnie, uwzględniając m.in. objawy ze strony przewodu pokarmowego.
Nie należy odstawiać leków na własną rękę. W przypadku preparatów przeciwkrzepliwych samodzielne przerwanie leczenia może być groźniejsze niż planowane badanie.
Na kwalifikację dobrze zabrać listę stosowanych leków, posiadaną dokumentację medyczną i aktualne wyniki badań, jeśli zostały wcześniej wykonane. O potrzebie dodatkowych badań decyduje lekarz.
Jak przygotować się do gastroskopii w znieczuleniu ogólnym?
Przed gastroskopią w znieczuleniu ogólnym należy pozostawać na czczo. Zgodnie z zasadami przygotowania do planowego znieczulenia stosowanymi w Polsce nie należy jeść przez co najmniej 6 godzin przed zabiegiem, natomiast klarowne płyny można zwykle pić do 2 godzin przed znieczuleniem.
W praktyce oznacza to, że:
- -Co najmniej 8 godzin przed badaniem należy zrezygnować z obfitych, tłustych i ciężkostrawnych posiłków, które dłużej zalegają w żołądku.
- -Co najmniej 6 godzin przed badaniem nie należy spożywać nawet lekkich posiłków ani pokarmów stałych. Dotyczy to również mleka i napojów mlecznych.
- -Do 2 godzin przed znieczuleniem można zwykle pić klarowne płyny, takie jak niegazowana woda.
- -W ciągu ostatnich 2 godzin przed znieczuleniem nie należy już niczego jeść ani pić.
Celem takiego przygotowania jest ograniczenie ryzyka zachłyśnięcia, czyli przedostania się treści żołądkowej do dróg oddechowych podczas znieczulenia. Pusty żołądek umożliwia również dokładniejszą ocenę jego błony śluzowej podczas gastroskopii.
Podane godziny dotyczą standardowego przygotowania do planowego znieczulenia. U osób z zaburzeniami opróżniania żołądka, nasilonymi nudnościami lub wymiotami, a także przyjmujących niektóre leki stosowane w leczeniu cukrzycy i otyłości, anestezjolog może zalecić inne postępowanie.
Przed badaniem trzeba również ustalić, które leki przyjąć o zwykłej porze, a które wymagają zmiany dawkowania. Nie należy samodzielnie odstawiać preparatów przeciwkrzepliwych, przeciwcukrzycowych ani innych leków stosowanych przewlekle.
Jak przebiega gastroskopia?
Po przybyciu do placówki pacjent przechodzi końcową ocenę przed znieczuleniem, a następnie jest przygotowywany do endoskopii. Zespół sprawdza m.in. przestrzeganie zaleceń dotyczących pozostawania na czczo, przyjmowane leki oraz ewentualne zmiany stanu zdrowia.
Przed rozpoczęciem znieczulenia zakładany jest dostęp dożylny. Podczas procedury monitorowane są parametry życiowe, w szczególności czynność serca, ciśnienie tętnicze i utlenowanie krwi. Zakres monitorowania oraz sposób zabezpieczenia oddychania dobiera zespół anestezjologiczny do zastosowanej metody i stanu pacjenta.
Po uzyskaniu odpowiedniego poziomu znieczulenia gastroenterolog wprowadza przez jamę ustną giętki endoskop zakończony kamerą. Badanie pozwala ocenić błonę śluzową przełyku, żołądka i dwunastnicy. Lekarz może rozpoznać widoczne zmiany zapalne, nadżerki, owrzodzenia lub inne nieprawidłowości wymagające dalszej diagnostyki.
Jeśli istnieją wskazania, podczas gastroskopii pobierane są niewielkie fragmenty błony śluzowej do badania histopatologicznego. Pozwala ono ocenić tkanki pod mikroskopem i ustalić charakter zmian, których nie można jednoznacznie rozpoznać na podstawie samego obrazu endoskopowego.
Samo badanie trwa zwykle kilkanaście minut. Czas pobytu w klinice jest dłuższy, ponieważ obejmuje przygotowanie, znieczulenie i obserwację po jego zakończeniu.
Po gastroskopii w znieczuleniu ogólnym pacjent trafia do pokoju wybudzeń. Personel ocenia jego świadomość, oddychanie, krążenie oraz samopoczucie. Dopiero po spełnieniu kryteriów wypisu może opuścić placówkę.
Kiedy można wrócić do domu po gastroskopii i jak otrzymuje się wyniki?
Po gastroskopii w znieczuleniu ogólnym powrót do domu jest możliwy po wybudzeniu i uzyskaniu zgody personelu medycznego. Pacjent powinien zostać odebrany przez osobę, która zapewni mu pomoc po powrocie.
To, że pacjent czuje się przytomny i może swobodnie rozmawiać, nie oznacza jeszcze pełnego ustąpienia działania leków. Przez pewien czas mogą utrzymywać się zaburzenia koncentracji, refleksu i oceny sytuacji.
Zgodnie z wytycznymi przez 24 godziny po podaniu leków do sedacji nie należy prowadzić pojazdów, obsługiwać maszyn, pić alkoholu, podpisywać ważnych dokumentów ani podejmować istotnych decyzji. Podobne ograniczenia obowiązują po krótkotrwałym znieczuleniu ogólnym.
Po badaniu pacjent otrzymuje opis endoskopii, dokumentację fotograficzną i zalecenia. Gastroenterolog może wyjaśnić, co zaobserwował podczas badania, jednak nie zawsze możliwe jest od razu postawienie ostatecznego rozpoznania.
Jeśli pobrano wycinki, na wynik histopatologiczny trzeba poczekać. Dopiero po jego otrzymaniu lekarz może zdecydować, czy potrzebne jest leczenie, dalsza diagnostyka lub kontrolna gastroskopia.
Po badaniu może wystąpić niewielki dyskomfort w gardle, odbijanie lub uczucie wzdęcia. Zwykle są to dolegliwości przejściowe. Nie należy natomiast lekceważyć silnego lub narastającego bólu brzucha albo klatki piersiowej, duszności, gorączki, krwistych wymiotów czy smolistych stolców. Takie objawy wymagają pilnej pomocy medycznej, ponieważ mogą świadczyć o powikłaniach, takich jak krwawienie lub perforacja przewodu pokarmowego.
Wybór znieczulenia najlepiej omówić jeszcze przed wyznaczeniem daty badania. Pozwala to odpowiednio zaplanować kwalifikację, przygotowanie i powrót do domu. W sprawie dostępnych terminów oraz organizacji badania można skontaktować się z placówką przez formularz kontaktowy Medin Kliniki lub telefonicznie.