Biopsja fuzyjna prostaty to metoda pobierania wycinków, w której obraz prostaty z rezonansu magnetycznego łączy się z obrazem USG uzyskiwanym podczas zabiegu, aby precyzyjnie dotrzeć do wcześniej wskazanej zmiany.
Samo słowo „biopsja” często budzi niepokój. Pacjent wie już, że ma podwyższone PSA albo otrzymał opis rezonansu z oznaczeniem PI-RADS i pojawia się kolejne pytanie: skoro zmianę widać w MRI, dlaczego potrzebne jest jeszcze pobranie wycinków?
Rezonans może wskazać obszar podejrzany o obecność klinicznie istotnej zmiany, ale nie pozwala postawić ostatecznego rozpoznania. Do tego potrzebny jest materiał tkankowy oceniony przez patomorfologa. Biopsja fuzyjna wykorzystuje obraz MRI do precyzyjnego wskazania miejsca, z którego podczas zabiegu należy pobrać wycinki.
Dlaczego po rezonansie może być potrzebna biopsja?
MRI prostaty pozwala określić lokalizację podejrzanej zmiany, jej wielkość oraz stopień podejrzenia według skali PI-RADS. Wynik badania jest jednak elementem diagnostyki, a nie rozpoznaniem histopatologicznym.
Jeśli obraz rezonansu w połączeniu z PSA, badaniem prostaty i pozostałymi czynnikami ryzyka wskazuje na potrzebę dalszej diagnostyki, urolog może zalecić biopsję.
To właśnie tutaj pojawia się najważniejsza różnica. W biopsji systematycznej materiał pobiera się z określonych obszarów gruczołu według ustalonego schematu anatomicznego. Biopsja celowana wykorzystuje natomiast zmianę uwidocznioną w MRI jako konkretny punkt, z którego należy pobrać materiał.
Biopsja fuzyjna prostaty – na czym polega „celowanie”?
Przed biopsją analizowany jest wykonany wcześniej rezonans prostaty. Podejrzana zmiana zostaje zaznaczona na obrazach MRI. Podczas samego zabiegu lekarz wykonuje USG, uzyskując obraz prostaty w czasie rzeczywistym. Specjalne oprogramowanie nakłada informacje z rezonansu na aktualny obraz ultrasonograficzny.
W efekcie zmiana, którą radiolog wcześniej wskazał w MRI, staje się celem podczas pobierania wycinków.
Nie oznacza to jednak, że biopsja fuzyjna całkowicie zastępuje biopsję systematyczną. Zależnie od obrazu MRI, wcześniejszych biopsji oraz indywidualnego ryzyka urolog może zdecydować o pobraniu materiału również z innych obszarów prostaty. Aktualne wytyczne uwzględniają zarówno biopsję celowaną, jak i odpowiednio dobrane pobrania dodatkowe.
Jak wygląda biopsja prostaty krok po kroku?
Przed zabiegiem lekarz zapoznaje się z wynikiem MRI, lokalizacją zmian oraz dotychczasową dokumentacją pacjenta. Ważne są również informacje o przyjmowanych lekach, zwłaszcza wpływających na krzepnięcie krwi, oraz o przebytych infekcjach.
Następnie:
- obrazy MRI są wprowadzane do systemu i oznaczane są obszary wymagające pobrania materiału;
- podczas zabiegu wykonywane jest USG prostaty, które pokazuje położenie gruczołu w czasie rzeczywistym;
- system dokonuje fuzji obrazów MRI i USG, dzięki czemu lekarz może odnieść położenie zmiany z rezonansu do aktualnego obrazu prostaty;
- z zaplanowanych miejsc pobierane są niewielkie fragmenty tkanki, które trafiają następnie do badania histopatologicznego.
Biopsję prostaty można wykonywać drogą przezkroczową lub przezodbytniczą. Aktualnie preferuje się dostęp przezkroczowy ze względu na mniejsze ryzyko powikłań infekcyjnych. Sposób znieczulenia i przygotowania zależy natomiast od techniki zabiegu oraz sytuacji konkretnego pacjenta.
Kiedy rozważa się biopsję fuzyjną prostaty?
Nie każdy podwyższony wynik PSA oznacza konieczność wykonania biopsji. Podobnie nie każda zmiana opisana w rezonansie prowadzi automatycznie do pobrania wycinków.
Decyzja uwzględnia m.in. wynik MRI i kategorię PI-RADS, wartość oraz gęstość PSA, badanie prostaty, wiek, wywiad rodzinny i wcześniejsze wyniki biopsji. Dlatego kwalifikacja zawsze wymaga indywidualnej oceny urologicznej.
Źródła: