Decyzja o leczeniu zębów w znieczuleniu ogólnym często przynosi pacjentowi ulgę – zwłaszcza gdy wcześniejsze próby leczenia były trudne lub niemożliwe. Równocześnie pojawia się jednak wiele pytań dotyczących przygotowania do zabiegu. Najczęściej dotyczą one badań laboratoryjnych, aktualności wyników oraz tego, czy przyjmowane leki należy odstawić.
Warto wiedzieć, że przygotowanie do znieczulenia nie opiera się na jednej, sztywnej liście badań. Każdy pacjent oceniany jest indywidualnie przez anestezjologa. Lekarz na podstawie wywiadu medycznego, wieku oraz chorób współistniejących decyduje o zakresie koniecznej diagnostyki. Dobrze przeprowadzona kwalifikacja pozwala zwiększyć bezpieczeństwo procedury i uporządkować cały proces, tak aby przebieg leczenia był przewidywalny i spokojny.
Dlaczego wykonujemy badania przed narkozą i kto o nich decyduje?
Każde znieczulenie ogólne poprzedza kwalifikacja anestezjologiczna. To lekarz anestezjolog, po przeprowadzeniu wywiadu i badania, decyduje, jakie badania przed narkozą stomatologiczną są rzeczywiście potrzebne.
Badania mają trzy główne cele:
- ocenę wydolności układu sercowo-naczyniowego i oddechowego,
- wykrycie ewentualnych zaburzeń metabolicznych,
- oszacowanie ryzyka powikłań okołooperacyjnych.
W praktyce pacjenci zdrowi często wymagają minimalnego zakresu badań, natomiast osoby z nadciśnieniem, cukrzycą, chorobą serca czy zaburzeniami krzepnięcia mogą wymagać rozszerzonej diagnostyki.
Badania przed narkozą stomatologiczną u dorosłych – co najczęściej obejmują?
Jak wspomniano wcześniej, zakres badań u dorosłych przed leczeniem stomatologicznym w znieczuleniu ogólnym zależy od wieku i obciążeń zdrowotnych, jednak najczęściej obejmuje:
- morfologię krwi z rozmazem,
- parametry krzepnięcia (APTT, INR – w razie wskazań),
- glikemię na czczo,
- elektrolity (szczególnie u pacjentów przyjmujących leki moczopędne),
- kreatyninę (ocena funkcji nerek),
- EKG – zwykle u pacjentów powyżej 40.–50. roku życia lub z chorobami serca.
U osób z rozpoznaną cukrzycą, nadciśnieniem czy chorobą wieńcową zakres badań przed narkozą stomatologiczną może być szerszy i obejmować dodatkowe konsultacje specjalistyczne.
Warto zaznaczyć, że aktualność badań ma znaczenie – standardowo przyjmuje się, że badania laboratoryjne wykonane w ciągu 1–3 miesięcy (u osób zdrowych) mogą być akceptowane, jednak ostateczna decyzja należy do anestezjologa.
Badania przed narkozą stomatologiczną u dzieci – mniej testów, więcej wywiadu
W przypadku dzieci kluczowe znaczenie ma dokładny wywiad medyczny i badanie przedmiotowe. U zdrowych dzieci, bez chorób przewlekłych, zakres badań bywa ograniczony, a czasem nie są wymagane dodatkowe testy laboratoryjne.
Najczęściej analizowane są:
- przebyte infekcje dróg oddechowych (szczególnie w ciągu ostatnich 2–4 tygodni),
- alergie i reakcje na leki,
- choroby wrodzone,
- wcześniejsze doświadczenia ze znieczuleniem.
Co jeszcze warto omówić przed kwalifikacją anestezjologiczną?
Poza wynikami badań równie istotne są informacje, które pacjent przekazuje lekarzowi. Warto wcześniej przygotować dokładną listę przyjmowanych leków (łącznie z suplementami i preparatami ziołowymi), informacje o przebytych operacjach, reakcjach alergicznych oraz ewentualnych powikłaniach po wcześniejszych znieczuleniach. Należy również poinformować o niedawnych infekcjach, zwłaszcza dróg oddechowych, nawet jeśli objawy były łagodne. Tego typu dane często mają większe znaczenie kliniczne niż same wyniki laboratoryjne i pozwalają anestezjologowi dobrać technikę znieczulenia oraz monitorowanie w sposób najbardziej adekwatny do stanu zdrowia pacjenta.
Leki, jedzenie i dzień zabiegu – jak się przygotować?
Odpowiednie przygotowanie w dniu zabiegu jest równie ważne jak same badania przed narkozą stomatologiczną.
Najważniejsze zasady:
- pozostanie na czczo (zwykle 6 godzin bez pokarmów stałych, 2 godziny bez klarownych płynów – zgodnie z zaleceniami anestezjologa),
- przyjęcie wybranych leków stałych po konsultacji,
- odstawienie leków wpływających na krzepnięcie tylko po uzgodnieniu z lekarzem prowadzącym,
- brak makijażu, lakieru na paznokciach i biżuterii w dniu zabiegu.
Pamiętaj! Nigdy nie należy samodzielnie odstawiać leków przewlekłych bez konsultacji z lekarzem.