Zgaga, pieczenie za mostkiem, uczucie cofania się treści żołądkowej do gardła – dla wielu pacjentów to objawy, które z czasem przestają być „epizodem”, a zaczynają towarzyszyć codziennemu funkcjonowaniu. Często pojawia się wtedy pytanie: czy to na pewno refluks? I równie często – dlaczego leki nie zawsze pomagają?
Właśnie w takich sytuacjach pH-metria przełykowa staje się badaniem, które pozwala wyjść poza domysły. To jedno z najdokładniejszych narzędzi oceny, czy i jak często kwaśna treść żołądkowa cofa się do przełyku, oraz czy objawy pacjenta rzeczywiście mają z tym związek.
Na czym polega pH-metria przełykowa?
pH-metria przełykowa to badanie polegające na ciągłym pomiarze kwasowości (pH) w przełyku, najczęściej przez 24 godziny. Umożliwia ono ocenę liczby epizodów refluksu, ich czasu trwania oraz zależności między cofnięciem kwasu a odczuwanymi objawami.
W praktyce klinicznej stosuje się dwa główne warianty:
- klasyczną pH-metrię z cienką sondą wprowadzoną przez nos,
- pH-metrię z impedancją, która dodatkowo pozwala ocenić refluks niekwaśny.
To właśnie dlatego pH-metria przełykowa jest uznawana za złoty standard diagnostyki refluksu, szczególnie u pacjentów z objawami atypowymi lub opornymi na leczenie.
Jak wygląda przebieg badania krok po kroku?
Badanie rozpoczyna się w gabinecie gastroenterologicznym. Po krótkim wywiadzie i przygotowaniu lekarz wprowadza cienką sondę przez jamę nosową do przełyku. Choć moment zakładania bywa nieprzyjemny, trwa on zwykle kilkadziesiąt sekund.
Sonda zostaje następnie podłączona do niewielkiego rejestratora, który pacjent nosi przy sobie przez całą dobę. W tym czasie:
- pacjent je, pije i funkcjonuje możliwie normalnie,
- zapisuje godziny posiłków, snu i występowania objawów,
- unika jedynie intensywnego wysiłku i kąpieli.
Po 24 godzinach sonda jest usuwana, a zapis trafia do analizy. To właśnie zestawienie pomiarów pH z dzienniczkiem objawów daje lekarzowi pełen obraz sytuacji.
Czy pH-metria przełykowa jest bolesna?
To jedno z najczęstszych pytań pacjentów – i bardzo zrozumiałe. pH-metria przełykowa nie jest badaniem bolesnym, choć może być odczuwana jako niekomfortowa, zwłaszcza w pierwszych godzinach po założeniu sondy.
Najczęściej zgłaszane odczucia to:
- uczucie ciała obcego w nosie lub gardle,
- wzmożone połykanie,
- przejściowy dyskomfort przy jedzeniu.
Objawy te zwykle słabną po kilku godzinach. Z punktu widzenia bezpieczeństwa badanie jest dobrze tolerowane i rutynowo wykonywane ambulatoryjnie.
Wskazania – kiedy pH-metria ma sens?
Nie każdy pacjent z refluksem wymaga pH-metrii. Badanie wykonuje się przede wszystkim wtedy, gdy:
- objawy utrzymują się mimo leczenia inhibitorami pompy protonowej,
- występują objawy pozaprzełykowe (kaszel, chrypka, ból gardła),
- rozważane jest leczenie operacyjne refluksu,
- objawy są nietypowe i wymagają różnicowania.
Zgodnie z aktualnymi rekomendacjami, pH-metria przełykowa pozwala uniknąć niepotrzebnego przewlekłego leczenia u pacjentów, u których objawy nie są związane z refluksem.
Jak przygotować się do pH-metrii, jeśli przyjmuję leki na refluks?
Przygotowanie do badania zależy od celu diagnostycznego. W większości przypadków lekarz zaleca:
- odstawienie inhibitorów pompy protonowej na 7 dni,
- odstawienie blokerów H2 na 48 godzin,
- nieprzyjmowanie leków zobojętniających w dniu badania.
Ma to istotne znaczenie, ponieważ leki te mogą „zamaskować” epizody refluksu i zafałszować wynik. Decyzję o modyfikacji leczenia zawsze podejmuje lekarz prowadzący – indywidualnie, z uwzględnieniem stanu pacjenta.
Co oznacza dodatni wynik pH-metrii?
Dodatni wynik pH-metrii przełykowej oznacza, że częstość lub czas trwania epizodów refluksu przekracza normy oraz że występuje korelacja z objawami pacjenta. To cenna informacja, która:
- potwierdza rozpoznanie choroby refluksowej,
- pozwala dobrać optymalne leczenie,
- bywa podstawą do kwalifikacji do leczenia zabiegowego.
Warto podkreślić, że u części pacjentów wynik może być prawidłowy – co również jest istotne diagnostycznie, ponieważ kieruje dalszą diagnostykę w innym kierunku.
Dlaczego pH-metria zmienia podejście do leczenia?
pH-metria przełykowa nie jest badaniem „na wszelki wypadek”. Pozwala odróżnić:
- rzeczywisty refluks od nadwrażliwości przełyku,
- refluks kwaśny od niekwaśnego,
- objawy czynnościowe od choroby organicznej.
Dzięki temu leczenie przestaje być oparte na próbach i błędach, a zaczyna być celowane i uzasadnione medycznie.