Próchnica u dzieci wciąż pozostaje jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych wieku rozwojowego. Ma to miejsce mimo rosnącej świadomości rodziców i coraz lepszej dostępności profilaktyki. Szczególnie narażone są zęby trzonowe, których anatomiczna budowa sprzyja zaleganiu resztek pokarmowych i rozwojowi bakterii. Właśnie w tym kontekście coraz częściej pojawia się pytanie: lakowanie zębów u dzieci – kiedy warto i ile kosztuje? Odpowiedź nie sprowadza się wyłącznie do ceny zabiegu, lecz do realnych korzyści zdrowotnych, jakie może on przynieść w najważniejszych momentach rozwoju uzębienia.
Lakowanie – co to jest i przed czym chroni?
Lakowanie to zabieg profilaktyczny polegający na zabezpieczeniu bruzd i szczelin na powierzchniach żujących zębów specjalnym materiałem ochronnym, tzw. lakiem szczelinowym. Bruzdy trzonowców są głębokie i wąskie, przez co szczoteczka nie zawsze jest w stanie skutecznie je oczyścić, nawet przy prawidłowej higienie jamy ustnej.
Zastosowany lak tworzy barierę mechaniczną, która ogranicza dostęp bakterii i resztek pokarmowych do newralgicznych miejsc. Co istotne, nowoczesne laki często zawierają związki fluoru, które dodatkowo wzmacniają szkliwo i zwiększają jego odporność na demineralizację. Dzięki temu lakowanie zębów u dzieci znacząco obniża ryzyko rozwoju próchnicy w okresie największej podatności.
Kiedy lakować – wiek, „szóstki” i „siódemki”
Największą wartość profilaktyczną lakowanie przynosi wtedy, gdy zostanie wykonane krótko po wyrznięciu zęba, zanim dojdzie do pierwszych zmian próchnicowych. Kluczowe są tu tzw. pierwsze trzonowce stałe, potocznie nazywane „szóstkami”, które pojawiają się zazwyczaj między 5. a 7. rokiem życia. Częstym błędem jest przekonanie, że są to zęby mleczne – w rzeczywistości są to zęby stałe, które dziecko zachowuje na całe życie.
Kolejnym istotnym momentem jest wyrzynanie „siódemek”, czyli drugich trzonowców stałych, zwykle między 11. a 13. rokiem życia. Wysokie ryzyko próchnicy w tych zębach wynika nie tylko z ich budowy, ale także z okresu intensywnych zmian hormonalnych i często mniej skrupulatnej higieny u starszych dzieci.
Lakowanie może być również rozważane u dzieci młodszych, w przypadku zębów mlecznych z głębokimi bruzdami, szczególnie gdy dziecko należy do grupy podwyższonego ryzyka próchnicy.
Jak wygląda zabieg krok po kroku i jak długo trwa?
Zabieg lakowania jest całkowicie bezbolesny i nieinwazyjny, co czyni go bardzo dobrze tolerowanym nawet przez młodsze dzieci. W pierwszym etapie ząb jest dokładnie oczyszczany z osadów i płytki bakteryjnej. Następnie powierzchnia szkliwa jest osuszana i przygotowywana do aplikacji laku.
Kolejnym krokiem jest nałożenie materiału uszczelniającego do bruzd, a następnie jego utwardzenie przy użyciu lampy polimeryzacyjnej. Całość trwa zwykle od kilku do kilkunastu minut na jeden ząb. Po zakończeniu zabiegu dziecko może normalnie jeść i pić, a lak od razu spełnia swoją funkcję ochronną.
Co wpływa na cenę lakowania?
Rodzice często pytają, ile kosztuje lakowanie zębów u dzieci i od czego zależy cena. W praktyce wpływa na nią kilka czynników. Podstawowym jest liczba lakowanych zębów – koszt jednostkowy maleje zazwyczaj przy lakowaniu większej liczby trzonowców podczas jednej wizyty.
Znaczenie ma również stan uzębienia. Lakowanie wykonuje się wyłącznie na zębach zdrowych, bez próchnicy. Jeśli przed zabiegiem konieczne jest leczenie lub dodatkowe oczyszczanie, może to wpłynąć na ostateczny koszt wizyty.
Dodatkowym czynnikiem jest rodzaj zastosowanego materiału lakującego. Nowoczesne laki o zwiększonej trwałości, zawierające związki fluoru lub materiały o przedłużonym działaniu ochronnym, mogą wiązać się z wyższym kosztem, ale jednocześnie zapewniają lepszą i długotrwałą profilaktykę próchnicy.
Przygotowanie i zalecenia po wizycie
Przed wizytą:
- porozmawiaj z dzieckiem spokojnie o tym, na czym polega wizyta, unikając straszenia,
- zadbaj o dokładne umycie zębów przed wyjściem z domu,
- zaplanuj wizytę w godzinach, gdy dziecko jest wypoczęte i najedzone,
- unikaj określeń sugerujących ból lub „wiercenie”.
Po zabiegu:
- kontroluj codzienną higienę jamy ustnej, zwracając uwagę na okolice lakowanych zębów,
- pamiętaj o regularnych wizytach kontrolnych, podczas których stomatolog oceni szczelność laku,
- zgłoś się na wizytę, jeśli zauważysz ukruszenie lub wypadnięcie materiału.