Pacjent zgłaszający się do gastroenterologa z niedokrwistością z niedoboru żelaza, utrzymującymi się dolegliwościami brzusznymi lub podejrzeniem krwawienia z przewodu pokarmowego może wymagać oceny zarówno górnego, jak i dolnego odcinka przewodu pokarmowego. W takiej sytuacji pojawia się pytanie – czy oba badania można wykonać podczas jednej wizyty?
Gastroskopia i kolonoskopia w jednym znieczuleniu pozwalają zbadać górny i dolny odcinek przewodu pokarmowego bez ponownego podawania leków anestetycznych podczas osobnej wizyty. Nie oznacza to jednak, że połączenie badań jest wskazane u każdego pacjenta. O zasadności takiego postępowania decydują wskazania diagnostyczne, stan zdrowia oraz kwalifikacja anestezjologiczna.
Kiedy gastroskopia i kolonoskopia podczas jednej wizyty są uzasadnione?
Połączenie obu badań jest uzasadnione, gdy istnieją wskazania do oceny zarówno górnego, jak i dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Samo wykonanie kolonoskopii nie stanowi powodu do rutynowego rozszerzania diagnostyki o gastroskopię.
Jednym z przykładów jest niedokrwistość z niedoboru żelaza o niewyjaśnionej przyczynie. U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów diagnostyka może obejmować oba odcinki przewodu pokarmowego w poszukiwaniu źródła przewlekłej utraty krwi.
Innym wskazaniem mogą być współistniejące objawy sugerujące choroby różnych odcinków przewodu pokarmowego, na przykład trudności w połykaniu oraz utrzymująca się zmiana rytmu wypróżnień. Decyzja zależy jednak od wieku, wywiadu, wyników badań i charakteru dolegliwości.
W diagnostyce choroby Leśniowskiego-Crohna również może być potrzebna ocena różnych odcinków przewodu pokarmowego. W tym przypadku również zakres badań endoskopowych ustala się indywidualnie, w zależności od lokalizacji zmian, objawów i celu diagnostyki.
Jak przebiega kwalifikacja do gastroskopii i kolonoskopii w jednym znieczuleniu?
Kwalifikacja obejmuje ocenę gastroenterologiczną oraz anestezjologiczną. Gastroenterolog potwierdza zasadność wykonania obu badań podczas jednej wizyty, natomiast anestezjolog ocenia bezpieczeństwo planowanego znieczulenia.
Podczas konsultacji anestezjologicznej lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, analizuje dokumentację medyczną i ocenia stan pacjenta. Pyta o choroby przewlekłe, wcześniejsze znieczulenia, reakcje na leki oraz ewentualne trudności z oddychaniem. W razie potrzeby przeprowadza badanie przedmiotowe i zleca dodatkową diagnostykę. Nie każdy pacjent wymaga jednak rutynowego wykonywania tego samego zestawu badań laboratoryjnych.
Istotnym elementem kwalifikacji jest przegląd stosowanych leków. Dotyczy to szczególnie preparatów przeciwkrzepliwych, leków przeciwcukrzycowych oraz środków mogących wpływać na opróżnianie żołądka. Lekarz ustala, czy konieczna jest modyfikacja leczenia na czas przygotowania i zabiegu. Pacjent nie powinien samodzielnie odstawiać żadnego z przyjmowanych leków.
Na podstawie zebranych informacji anestezjolog określa ryzyko związane ze znieczuleniem, dobiera sposób monitorowania oraz ustala zalecenia dotyczące pozostawania na czczo. Jeżeli stan zdrowia wymaga wcześniejszego wyrównania chorób współistniejących lub dodatkowych konsultacji, termin procedury może zostać przesunięty.
Kwalifikacja kończy się decyzją, czy oba badania mogą zostać bezpiecznie wykonane podczas jednej sesji znieczulenia, oraz przekazaniem pacjentowi indywidualnych zaleceń dotyczących przygotowania.
Jak przygotować jelito do kolonoskopii wykonywanej razem z gastroskopią?
Najważniejszym etapem przygotowania jest dokładne oczyszczenie jelita grubego za pomocą zaleconego preparatu. Zalegająca treść jelitowa utrudnia ocenę błony śluzowej i może przesłaniać polipy oraz inne zmiany.
Sposób przygotowania zależy od zastosowanego środka, terminu badania i indywidualnych potrzeb pacjenta. Zwykle obejmuje odpowiednie ograniczenia dietetyczne oraz przyjęcie preparatu przeczyszczającego.
Najczęściej rekomenduje się przygotowanie dwudawkowe, czyli podzielenie preparatu na dwie porcje. Drugą porcję zaleca się rozpocząć 4–6 godzin przed kolonoskopią, a jej przyjmowanie zakończyć co najmniej 2 godziny przed rozpoczęciem badania.
W przypadku gastroskopii wykonywanej w tym samym znieczuleniu godziny przyjmowania preparatu i płynów muszą być dodatkowo uzgodnione z zespołem medycznym.
Nie należy samodzielnie skracać przygotowania ani zmieniać objętości zaleconych płynów. Szczególnej ostrożności wymagają osoby z niewydolnością nerek, zaburzeniami elektrolitowymi lub chorobami serca. Dobór preparatu powinien uwzględniać ich stan zdrowia.
Jeśli podczas przygotowania występują uporczywe wymioty, silny ból brzucha lub pacjent nie jest w stanie przyjąć zaleconej ilości preparatu, powinien skontaktować się z placówką przed badaniem.
Jak przebiegają oba badania i kiedy można wrócić do domu?
Gastroskopia i kolonoskopia wykonywane są kolejno, podczas jednej sesji znieczulenia ogólnego. Pacjent nie musi ponownie przechodzić przygotowania anestezjologicznego pomiędzy badaniami.
W Medin Klinice procedura obejmuje ocenę anestezjologiczną, dożylne podanie leków, wykonanie obu endoskopii oraz obserwację po wybudzeniu.
Podczas gastroskopii lekarz ocenia przełyk, żołądek i dwunastnicę. Kolonoskopia umożliwia natomiast obejrzenie błony śluzowej jelita grubego, a w odpowiednich warunkach również końcowego odcinka jelita cienkiego.
W trakcie znieczulenia monitorowane są funkcje życiowe pacjenta. Po zakończeniu badań pozostaje on pod obserwacją do czasu spełnienia kryteriów wypisu.
Po znieczuleniu ogólnym konieczny jest odbiór przez odpowiedzialną osobę dorosłą. Przez 24 godziny nie należy prowadzić pojazdów, spożywać alkoholu, obsługiwać niebezpiecznych urządzeń ani podejmować ważnych decyzji.
Kiedy otrzymuje się wyniki i od czego zależy zakres dodatkowych procedur?
Opis endoskopowy obu badań jest zwykle dostępny po ich zakończeniu, natomiast wynik badania histopatologicznego wymaga dodatkowego czasu oczekiwania. Lekarz może omówić widoczne zmiany, ale ostateczne rozpoznanie nie zawsze jest możliwe podczas tej samej wizyty.
Jeżeli istnieją wskazania, podczas gastroskopii lub kolonoskopii pobiera się wycinki do badania mikroskopowego. Nie oznacza to automatycznie podejrzenia nowotworu. Biopsja może służyć również rozpoznawaniu chorób zapalnych, celiakii i innych nieprawidłowości błony śluzowej.
Podczas kolonoskopii możliwe jest także usunięcie wybranych polipów, jeśli pozwalają na to ich charakter, wielkość, warunki zabiegowe i stosowane leczenie przeciwzakrzepowe.
W Medin Klinice pakiet obejmuje oba badania, wspólne znieczulenie, opiekę po wybudzeniu oraz dokumentację endoskopową. Pobranie wycinków i niektóre procedury dodatkowe mogą być rozliczane oddzielnie, dlatego zakres świadczenia należy potwierdzić przed badaniem.
Jeżeli rozważasz wykonanie obu badań podczas jednej wizyty, skonsultuj wskazania i sposób przygotowania z zespołem Medin Kliniki. Informacje dotyczące kwalifikacji oraz dostępnych terminów można uzyskać przez kontakt z Medin Kliniką.